Rynki papierów wartościowych
Największe rynki papierów wartościowych na świecie znajdują się w Nowym Jorku, Londynie i Tokio.
Mają one zbliżoną wielkość. Oprócz nich istnieje jeszcze szereg ważnych miejsc obrotu papierami wartościowymi.
W skali całego świata transakcje kupna i sprzedaży dokonywane są 24 godziny na dobę.
Każda z giełd prowadzi swoje operacje w odmienny sposób, lecz sieci telekomunikacyjne przekazują niemal bez przerwy aktualne notowania cen z całego globu, w związku z czym różne rynki papierów wartościowych powinny być traktowane jako elementy jednego rynku światowego.
Skoncentrujmy się na obrocie akcjami zwykłymi w Stanach Zjednoczonych.
Metody amerykańskie są porównywane z procedurami i instytucjami występującymi na innych rynkach na całym świecie.
Jak powstają nowe papiery wartościowe?
Papiery te zazwyczaj emitowane są przez przedsiębiorstwa i organy rządowe na tak zwanym rynku pierwotnym.
Po zakończeniu emisji walory te są przedmiotem obrotu na rynku wtórnym.
Banki inwestycyjne tworzą rynek pierwotny obrotu papierami wartościowymi.
Instytucje odpowiedzialne za znalezienie inwestorów podczas pierwszej oferty publicznej papierów wartościowych sprzedawanych na rynku pierwotnym są nazywane bankami inwestycyjnymi. Banki inwestycyjne są też określane jako subemitenci (underwriters); nabywają one od emitentów nowe walory i organizują ich publiczną sprzedaż.
Na największe firmy przypada większość operacji subemisyjnych w Stanach Zjednoczonych. Bankowość inwestycyjna nie jest jedyną dziedziną, którą zajmuja się te firmy. Niektóre z nich oferują również usługi maklerskie. Na przykład Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Smith kontroluje znaczną liczbę największych operacji maklerskich na następujących rynkach: rządowych papierów wartościowych, walorów emitowanych przez agencje rządowe, towarowych kontraktów futures, opcji, obligacji przedsiębiorstw oraz akcji zwykłych i uprzywilejowanych. Dodatkowo, poprzez swoje filie, Merrill Lynch oferuje usługi doradztwa finansowego i inwestycyjnego na rynku nieruchomości. Firma ta zatrudnia ponad dwanaście tysięcy maklerów. W ten sposób udział bankowości inwestycyjnej w ogólnej liczbie operacji prowadzonych przez Merrill Lynch stanowi jedynie niewielki procent.
Sytuacja wygląda odmiennie w takich firmach jak Salomon czy Goldman Sachs, gdzie liczba zatrudnionych maklerów nie przekracza dwóch tysięcy.
Główny nacisk kładą one na bankowość inwestycyjną, ograniczając detaliczną działalność maklerską.
Funkcje banków inwestycyjnych
Banki inwestycyjne doradzają swoim klientom, zajmują się sprawami organizacyjnymi, przeprowadzają submisje oraz dystrybuują nowo wyemitowane papiery wartościowe.
Rola doradcza banków
W czasie pierwszych kilku spotkań z potencjalnym emitentem papierów wartościowych pracownicy banku inwestycyjnego spełniają typową rolę doradczą. Pomagają oni klientowi przeanalizować potrzeby finansowe, sugerują również różnorodne sposoby zgromadzenia potrzebnych funduszy. Firma zajmująca się organizowaniem submisji może także doradzać przy innego rodzaju przedsięwzięciach, takich jak fuzje, przejęcia lub operacje refinansowania.
Jeśli emitent i bank inwestycyjny dojdą do porozumienia w kwestii emisji pierwotnej, kolejny etap badań przypada na księgowych i prawników. Po dokonaniu przez nich oceny sytuacji firma zajmująca się bankowością inwestycyjną redaguje wstępną umowę subemisyjną z emitentem, która określa wszystkie warunki emisji, z wyjątkiem ceny nowych walorów.
Bank inwestycyjny, który pierwszy osiągnie porozumienie z emitentem, nazywany jest inicjatorem (originator). Inicjator kieruje ostatecznie całą procedurą i koordynuje pracę dwóch tymczasowych zespołów. Pierwszy z nich to konsorcjum subemisyjne, drugi zaś to „grupa sprzedaży”. Członkowie konsorcjum subemisyjnego dzielą między siebie ryzyko całej operacji. Konsorcja te składają się z minimum pięciu do maksimum dwustu firm bankowości inwestycyjnej, w zależności od całkowitej wartości emisji liczonej w dolarach. Grupę sprzedaży tworzą biura maklerskie, które zgodziły się na sprzedaż publiczną oferty pierwotnej.
Funkcja administracyjna banków
Bank inwestycyjny dzieli odpowiedzialność za zgodność podjętych kroków ze stosowanymi przepisami dotyczącymi obrotu papierami wartościowymi. Amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełdy (Securities and Exchange Commision – SEC) wymaga, aby większości emisji pierwotnych towarzyszyła dokumentacja rejestracyjna. Dokumentacja rejestracyjna (registration statement) musi ujawniać informacje, które pozwolą potencjalnemu inwestorowi ocenić jakość nowej emisji. Od momentu przedłożenia dokumentacji rejestracyjnej mija z reguły już niewiele czasu do rozpoczęcia sprzedaży nowej emisji. W tym okresie SEC analizuje dokumentację rejestracyjną, aby stwierdzić, czy zawiera on wszelkie niezbędne informacje, wymagane przez prawo. W przypadku jakichkolwiek niezgodności, SEC ma prawo przesunąć termin zatwierdzenia dokumentacji do czasu uzupełnienia brakujących danych. W związku z tym okres oczekiwania może wydłużyć się nawet do kilku tygodni.
Prospekt emisyjny jest częścią dokumentacji rejestracyjnej. Po zatwierdzeniu przez Komisję oraz po ustaleniu ceny nowych walorów, prospekt jest rozpowszechniany wśród inwestorów.
Subemisja
Subemisja oznacza gwarancję udzieloną przez bank inwestycyjny, że emitent nowych papierów wartościowych otrzyma określoną ilość gotówki. Ten krótki okres między nabyciem walorów od emitenta przez firmy zajmujące się bankowością inwestycyjną a ich sprzedażą publiczną, jest bardzo ryzykowny.
Dystrybucja
Banki inwestycyjne mogą rozprowadzać papiery wartościowe wśród inwestorów na wiele sposobów. Mogą na przykład wykupić całą emisję, a potem dopiero sprzedawać ją w ofercie publicznej – jest to submisja. Bank inwestycyjny może też po prostu działać jako pośrednik, kontaktując ze sobą emitenta i inwestorów w przypadku emisji prywatnej.